Saturday, February 3, 2018

आणि ..गंगाधर महाम्बरे हे नाव पुन्हा झळकू लागले






ज्येष्ठ कवीआणि साहित्यिक गंगाधर महाम्बरे यांच्या जयंतीच्या निमित्ताने भरत नाट्य मंदिरातील रसिक कार्यक्रमाची आतुरतेने वाट पहात होते.. कारण इथे या कलावंतातला माणूस.. आणि त्या माणसातली प्रतिभेची साक्ष पटविणारे कार्यक्रम सादर होणार होते..अखेरिस पुणे विद्यापिठाचे कुलगुरू डॉ. नितिन करमळकर आले आणि पदडा उघडला गेला. व्यासपिठावर होते प्रा.डॉ. शैलजा पाटील.ज्यांनी गंगाधर महाम्बरे यांच्या साहित्यातील जीवनदृष्टी व लेखन शैली या विषयीचे पुस्तक लिहले..स्नेहवर्दन प्रकाशनाच्या संचालिका प्रा. स्नेहल तावरे,  अरूंधती महाम्बरे , कुलगुरू, नाट्यसंमेलनाचे अध्यक्ष गंगाराम गवाणकर तसेच मराठी रंगभूमिवरील मालवणी नाटकांची समीक्षा..हे पुस्तक लिहिणारे डॉ. बाळकृष्ण लळित.


मालवणीत आपले बालपण घालविलेले महाम्बरे यांनी आपल्या साध्या, सोप्या शेलीतून गीते लिहली..ती आजही तेवढीच लोकप्रिय आहेत..साहित्यविश्वातही त्यांचे योगदान मोलाचे आहे..त्यांची १०२ पुस्तके प्रकाशित झाली असून त्यांच्या शेलीवरही एक पुस्तक प्रकाशित होत आहे.

कुलगुरूंच्या हस्ते दोन्ही पुस्तके इथे प्रकाशित झाली


मुळातले कणकवलीचे असणारे डॉ. करमळकर यांनी मुळातले कोकणातले असणारे महाम्बरे साहित्याचा जो प्रवास आहे तो दिपविणारा आहे, असे सांगून  कोकणातला माणूस दिसायला काळा सावळा..पण तो आतून बाहेरून गोड असतो..तसे महाम्बरे होते..त्यांची भावगीतेही प्रसिध्द आहेत. खवचट माणूस हा विशेष करून रत्नागिरी भागातला आसतो. पु लं.चा अंतू बरवा..हे एक उदाहरण आहे. आपल्याला मिळालेल्या पुंजींवर महाम्बरे सुरवातील मुंबईत नंतर पुण्यात आले आणि आपले साहित्य निर्माण केले.याचा मला अभिमान आहे.


गंगाराम गवाणकर यांनी केवळ गीतकार म्हणून नव्हे, कलावंत म्हणून नव्हे..महाम्बरे यांच्यातला माणूस पुस्तकातून शैलजा पाटील यांनी कोरून काढलेला आहे, असे अभिमानाने व्यक्त केले.  कालवंत कितीही मोठा असू दे पण त्याच्यातला माणूस असायला हवा.. तसे महाम्बरे होते..ते या पुस्तकातून स्पष्ट होते. गवाणकरांनी त्या माणूसपणावर भर देऊन. मालवणातल्या या गवाणकराला या पुण्याने कसे मोठे केले ते आपल्या भाषणात छान रंगवून सांगितले.

संधीकाली या अशा..महाम्बरेंची गीते ऐकली

उत्तरार्धात किरणांच्या हळव्या तारा छे़डून  प्रतिभा इनामदार आणि संजीव मेहंदळे यांनी ग्रंथपाल म्हणून काम करताना पुण्याच्या सांस्कृतिक साहित्यिक भूमित आपला ठसा कसा उमटवित गेले ते  त्यांनी रचलेल्या अनेकविध भावगीतातून सूर, ताल आणि लयीच्या या महाजालातून रसिकांच्या मनात गंगाधर महाम्बरे  पुढचे दोन साठवून ठेवले.
गंगाधर मनमोहन महाम्बरे..३१ जानेवारी १९३१ ला म्हापशात जन्मलेले आणि मालवणच्या घरात मोठे झालेल्या या आतुन बाहेरून साधेपणा मिरविणारे साहित्यिक कसे होते..ते विनया देसाई यांच्या ओघवत्या आणि अभ्यासपूर्ण निवेदनातून गीतागणीत उमजत गेले.


पूर्वेच्या देवा तुझे सूर्यदेव नाव..या रामदास कामत यांनी गायलेल्या गीताने महाम्बरे हे नाव सर्वपरिचित झाले. आज प्रतिभा इनामदार यांच्या भावनामय स्वर आविष्कारातून आणि संजीव मेहेदळे यांच्या सुरेल खड्या आवाजातून एकेक गीत रसिकांच्या मनावर कशी अधिराज्य करत होते ते आजही टाळ्यांच्या प्रतिसादातून सिध्द होत गेले.

गंगाधर महांबरें यांच्या जयंती निमित्त त्यांच्याच गीतांची ही मैफल ऐकताना मन भारावून जाते. खरं तर गीत सुचणे..ते योग्य संगीतकाराच्या आणि गायकाच्या आवाजातून रसिकांच्या मनापर्यंत पोहोचणे ही सारी परमेश्वराची कृपा असते..ती त्यांना साध्य झाली होती..


त्यांच्या सुरेल अशी गीतांना श्रीनिवास खळे, य़शवंत देव, विणा चिटको, ह्दयनाथ मंगेशकर या संगीतकारांच्या चालीतून आशा भोसले, रामदास कामत, लता मंगेशकर यांच्या आवाजातून रसिकांपर्यंत पोहोचणारे महाम्बरे यांचे गीत जेव्हा गाणे म्हणून  ऐकण्याची वेळ येते तेव्हा या भरतच्या रंगमंचावर प्रतिभा इनामदार आणि संजीव मेहंदळे यांच्यावर  ती मोठी जबाबदारी येते..ते गीत प्रामाणिक मेहनतीमधून उतमत अशा मोजक्या साथीदारांच्या उत्तम मेळामधून ते आपले समजून गायचे.. 


पण या दोनही गायकांनी ही सुरेल गीते..तेवढ्याच सुंदर रितीने रसिकांच्या मनापर्यत भिडविली..
 मग ते निळा सावळा नाथ असूदे की कंठातच रूतल्या ताना , रसिका तुझ्याच साठा,संधीकाली या अशा , वायुसंगे येई श्रावणा यांसारखी अवीट गोडीची गाणी असूदेत.. प्रतिभा ताईंनी ते एकात्मतेने गायले.


वाटे भल्या पहाटे यावे तुझ्या महाली काय..किंवा देवा घरच्या फुलातले सुमधूर सूर असोत.. संजीवने ते तेवढ्याच तन्मयतेने सादर केले.


गाताना गायकांना दडपण येते पण उत्तम साथीदार संगत करायला असतील तर स्वर लयीतल्या चुका सहजपणे रसिकांच्यापर्यंत न पोहोचता ते गाणे तेवढ्याच सुरेलपणे    पोहोचते. अनय इनामदार (हार्मोनियम) , केदार परांजपे (सिंथेसायझर)  ,  राजेंद्र साळुंके (ताल वाद्य) आणि उत्तम तबला वादनाने ठेका धरायला लावणारे प्रसाद जोशी यांची साथ लाभल्याने एक तरल असा भावनामय कार्यक्रम १ फेब्रुवारीला पुण्यातल्या भरतच्या रंगमंचावरून आम्हा आस्वादकांना मोहवून गेला.

गंगाधर महाम्बरे हे गीतकार आणि साहित्यिक नाव या निमित्ताने पुन्हा झळकू लागले आणि पुढची येणारी पिढी ते नाव वारंवार घेत राहिल असा विश्वास दृढ झाला.



-सुभाष इनामदार, पुणे
9552596276

Thursday, January 11, 2018

असा मित्र आता होणे नाही

आमचे मित्र शशिकांत भागवत यांच्यासह सुभाष नाईक, जयराम देसाई  सुरेशचंद्र पाध्ये, मी सारेच शुक्रवारी अरुणा ढेरे यांच्या कार्यक्रमाला होतो.. पण भागवत यांच्या मनात अशा आपल्या जीवनातील कहाणी मन भरून उमटत असेल असे क्षणभरही आले नाही..

आज ८ जानेवारी
. सकाळी शशिकांत भागवत गेल्याचे कळाले आणि  त्यांनी कालच लिहलेली सल शब्दरूपाने
अधिक भलभळत राहीली..
 आमचे मित्र सुभाष नाईक यांना ही सल भागवतांनी  पाठविली ..

 ती इथे देत आहे..

आज ते सगळ्यांना सोडून गेले..
पण ती पोरकेपणाची टोचणारी सल  मागे ठेऊन.. त्यांचा खरा चांगुलपणा हा होता की त्यांनी आपल्या आयुष्यात घडलेल्या त्या दिवसांची वाच्यता कधीही केली नाही..
मात्र त्यांच्या मनातली ही सल अशी अगदी शेवटच्या दोन दिवसात बाहेर पडली..
मला आईकडे जायचे आहे..  आपल्या पत्नीला ते शनिवारपासून सांगत होते.. रविवारी ते आईवरचा लेख वाचूनही दाखविला..
पण ती तगमग थांबली नाही.. तेच दुःख त्यांच्या जिव्हारी लागले..

------------------–--------------

पीठ.......

आमचं गांव तसं लहानच. जेमतेम अडीचशे उंबऱ्याच गांव. सांगली जिल्ह्यातील तासगांव तालुक्यामधील विसापूर या आमच्या गावाचं हे रूप १९५०च्या दशकातलं. या खेड्यातील आमचं मोठ्या अंगणातील घर आणि त्यामधील आईचं रूप आठवणींच्या कप्प्यात घेऊन आजपर्यंत वाटचाल करत राहिलो, परंतु पाच जानेवारीच्या
संध्याकाळी या आठवणीला अश्रुंद्वारे वाट मोकळी झाली, ती 'मायलेकरं' या कार्यक्रमामुळे. डाॅ. रा. चिं. ढेरे स्नेहपरिवारातर्फे आयोजित या कार्यक्रमात माझ्या
आठवणीला उजाळा मिळाला, तो व्यंकटेश माडगूळरांच्या आईचं रूप मांडणाऱ्या गोष्टीमुळे.

 अभिवाचनाच्या या कार्यक्रमात प्रख्यात कवयित्री, डाॅ. अरुणा ढेरे यांनी त्या गोष्टीचं अभिवाचन केले, तेव्हा न पाहिलेली माझी आई आणि पीठ डोळ्यासमोर उभे राहिले. व्यंकटेश माडगूळकरांनी आईनं आपल्या आठ लेकरांना जेऊ घालण्यासाठी हलाखीच्या परिस्थितीत कसा धीर एकवटला आणि आईचा आपल्या मुलांशी कसा आंतरसंबंध असतो हे या गोष्टीतून मांडलं. गावात पीठ मागणारा माणूस जेव्हा त्यांच्या घरी येतो, तेव्हा माडगळूकरांची आई त्याला जोत्यावर बसायला सांगते. खरं तर त्याच्या झोळीत टाकण्यासाठी त्या माऊलीकडे पीठच नसते,
इतकेच नाही तर आपल्या आठ मुलांना खाऊ काय घालायचे, हाच प्रश्न त्यांच्यासमाोर उभा राहिलेला असतो. त्यावेळी माडगूळकरांचे वडील दीड महिन्यापासून बाहेरगावी गेलेले होते. या काळात त्या माऊलीनं कसबसा निर्वाह केलेला असतो. त्यामुळे त्या दिवशी त्या धीर एकवटून त्या माणसाला म्हणतात, तुझं लग्न झाले आहे
का. तो नाही म्हटल्यावर त्या म्हणातात, मग एवढ्या पीठाचं काय करतोस. त्यावर तो म्हणतो, स्वतःसाठी वापरल्यानंतर जे उरतं, ते वाण्याला विकतो. तेव्हा ती माऊली पुन्हा एकदा सगळं बळं एकवटून त्याला म्हणते, माझ्या मुलांना जेवूखाऊं घालण्यासाठी आज काहीच नाही. पीठ वाण्याला विकण्याऐवजी मला देतोस का? तो देखील
हेलावून जातो आणि पीठ आणून देते. इथेच माझ्या आईच्या रूपाची गोष्ट डाळ्यासमोर येते. योगायोगाने पीठ, आम्ही सात भावंड आणि आमची आई ही गोष्ट तशीच, परंतु जरा वेगळी.

साधारणतः १९५९चा तो सुमार. माझे वडील निधन पावलेले. सर्व कारभार चुलत्यांच्या हातात. गावांत आमचं एक देऊळ. देवाला रोज गावाचा नैवेद्य मिळावा म्हणून चार घरं तरी पीठ मागायचं अशी गावाची श्रद्धा. आमचे चुलते रोज पीठ मागून आणायचे आणि त्यातील थोडं पीठ आईला काढून द्यायचे. त्यातून भाकऱ्या करून आई आम्हाला जेवू घालायची. त्यावेळी माझं वय साडेतीन वर्षाचं. मोठी बहिण चौदा पंधरा वर्षांची असावी आणि सर्वांत धाकटी बहीण मांडीवरची. चुलत्यांनी दिलेल्या पीठाच्या भाकऱ्या करून  मुलांना खाऊ घातल्यावर आईसाठी काही उरायचं की नाही, हे आम्हाला कळायचंच नाही. माझं तर ते कळायचं वय नव्हतं. बऱ्याचदा
आईला काही उरलेलेच नसायचं. ती उपाशीच असायची.
असेच एक दिवस घर झाडत असताना तिचा पदर चुलीत कधी गेला हे तिला कळलंच नाही. पातळानं पेट घेतला. पोटात अन्न नसल्यानं तिच्यात ओरडण्याचेही त्राण नव्हते. घरात कुणीच नव्हतं. तिचं अंग पूर्ण पेटलं होते. मोठा भाऊ आला तेव्हा त्याला पेटलेली आई दिसली आणि तो जोरजोरात रडायला, ओरडायाला लागला. लोक आले. त्यांनी आईला बाहेरच्या खोलीत आणलं. झाडपाल्याचे काही उपचार केले. मी त्यावेळी अंगणात उभा
होतो. कळत तर काहीच नव्हतं. आईच्या अंगावर कोरफड लावली होती.
त्याच रूपातील आई मला आठवते. त्याच्याआधीची तिची मूर्ती मला आठवत नाही. माझ्या
मनांत तिचं दर्शन साठवलं गेलं ते, तिनं दिलेल्या प्राणांच्या आहुतीचंच.
माझ्यासाठी ते तिचं पहिलं दर्शन होतं.

आजही ते मनांत घर करून आहे. खरे तर ते तिचं पहिलं

आणि अंतिम दर्शनच होते. थोड्याशा पीठात आमच्यासाठी भाकऱ्या भाजणारी आई भाजून गेली आणि तीही उपाशीपोटी, परंतु मुलांचे पोट भरत गेलं या समाधानात तिनं आहुती दिली असं वाटतं. तिच्यानंतर मांडीवरची दूधपिती तिची सर्वांत धाकटी मुलगी गेली. माझ्यापेक्षा मोठी असलेली बहीणपण गेली. चार ते पाच महिन्यांत
वडीलांसह चार मृत्यू आमच्या घरात झाले, परंतु आईचं जाणं म्हणजे आमच्यासाठी आंतरसंबंधच संपण्यासारखे होते. गेली जवळजवळ साठ वर्षे नसलेली, न पाहिलेली आई आठवत राहिलो.
भाजून जमिनीवर पडलेली आईच सतत डोळ्यासमोर येते. आमच्यासाठी तिचे पीठाशी असलेले नाते त्या दिवशी संपलेले होते.

मी आठवती असताना आमच्या गावातील एका आजींनी की ज्यांनी माझा एक भाऊ सांभाळण्याची जबाबदारी घेतली होती, त्यांनी माझ्या आईची ही गोष्ट सांगितली.

'तुमच्यापुरत्या भाकऱ्या होतील, एवढच पीठ असायचं. त्यामुळे आनंदी म्हणजे तुझी आई दोन दोन दिवस पाण्यावरच असायची. तिच्यात काही शक्तीच नसायची, पण तुम्हाला जेवू घालण्यासाठी तिच्यात ताकद यायची.'
आजींनी कळत्या वयात मला हे जेव्हा सांगितलं, तेव्हा त्यातून मला बळ मिळालं. दुर्देवानं आम्हाला हलाखीच्या परिस्थिताचा सामना करावा लागला, तेव्हा उपाशी राहण्याची वेळ आली. त्यावेळी आईमुळे उपाशी राहून पुढे जात राहण्याचं बळ मिळालं. आजही पीठ पाहिलं की आईचं तेच रूप डोळ्यासमोर येतं. फक्त सांगता येत नाही, पण 'मायलेकरं' कार्यक्रमामुळे अश्रुंद्वारे सांगण्याची वाट मिळाली.

शशिकांत भागवत

Sunday, November 19, 2017

वसंत कानेटकरांच्या स्वप्नातील व्यक्तिरेखा मत्स्यगंधेत साकारल्यात...






वसंतरांव आणि गोवा हिंदू असो. याचे एक अतूट नाते १९६०च्या सुमारास आकाराला आले, ते त्यांच्या `रायगड` नाटकामुळे. गोवा हिंदू कलाविभागाचे सर्व सदस्य भिकू पै आंगले, रामकृष्ण नायक, गुडे आणि अनेक , यांच्यातला स्नेहभाव अकृत्रिम होता.त्यामुळे असो. च्या येऊ घातलेल्या शताब्दि निमित्त, `मत्स्यगंधा`, या नाटकाचे पुनरूज्जीवन होणे,  ही अत्यंत सुयोग्य घटना घडते आहे. या निमित्ताने वसंतरांवांच्या जुन्या नाट्यकृतींना उजाळा देऊन, आपण आपण रंगदेवतेचा सन्मान करीत आहात यात काही शंका नाही.  हे कार्य पुढील वाटचालीमध्ये आपल्या सर्वांना प्रोत्साहित करेल, अशी मला खात्री वाटते..




पहिली पाच नाटके लिहून कानेटकरांनी आपला मोहरा संगीत नाटकाकडे वळविला  आणि १९६४ साली `मत्स्यगंधे`चा जन्म झाला.  तो पर्यंत `रायगड`ने एक इतिहास घडविला होता. वसंतरावांची मूळ प्रेरणा कविता हीच होती. कुसुमाग्रजांनी त्यांच्या  रसिकप्रिय नाटककार या लेखात म्हटलय ….`वसंतरावांच्या व्यक्तिमत्वाचे आणि प्रतिभेचे पालनपोषण काव्याच्या वातावरणात झालं.  त्यामुळे त्यांनी संगीत नाटकाकडे वळणे, ही एक अपरिहार्य घटना होती`.





`गोवा हिंदू` ने ६४  सालूी मत्स्यगंधा हे नाटक मोठ्या दिमाखात रंगभूमीवर आणले.  संगीत नाटक लिहिण्याचा वंसतरांवांचा हा पहिलाच प्रयत्न  होता. या नाटकात प्रसंगानुरूप पदे लिहिण्याचे कौशल्य त्यांनी सिध्द केलेच, शिवाय ..गर्द सभोती रानसाजणी, ही बालकविंची आणि ..अर्थशून्य भासे मजला.. ही गिरीशांची कविता यांचा संहितेत समावेश करून आपल्या तरल प्रतिभेची जाणीव करून दिली.  या नाटकातील व्यक्तिरेखा उभ्या करताना त्यांनी लयबध्द, कवितेच्या अंगाने जाणारे चिंतनशील संवाद निर्माण केले.  त्यांच्याच शब्दात लिहायचे तर..`एका उत्कट काव्याला, प्रखर तेजस्वी नाट्याला आणि मूलभूत जीवनमुल्यांना आवाहन करणारी सत्यवती मी रंगवली . त्याचवेळी तेवढ्यांच ताकदीचा भीष्म मी तिच्यासमोर ऊभा केला आणि भीष्मासमोर एक जबरदस्त जीवनसंघर्ष अंबेच्या रुपांत निर्माण केला`.






त्यावेळी संगीत रंगभूमिच्या दृष्टीने  एक अपूर्व घटना घडली ती पं. जीतेंद्र अभिषेकींच्या आगमनाने. संगीतकार म्हणून त्यांचे यशस्वी पदार्पण , या नाटकाच्या निमित्ताने झाले आणि संगीत मत्स्यगंधेची कीर्ति वायू वेगाने महाराष्ट्रभर पसरली.  त्यातील नाट्यसंगीतांच्या रेकॉर्डस् निघाल्या.  अभिषेकींना `युगकर्ता संगीतकार`, हा सन्मान मिळाला . या संगीताने आणि त्यातील लयबध्द संवादाने प्रेक्षकांच्या काळजाचा ठाव घेतला.  कानेटकर आणि अभिषेकीबुवांचे `ट्यूनींग` झकास जमले.  हा एक मराठी रंगभूमिच्या कुंडलीतला अपूर्व योग म्हणावा लागेल. पारंपारिक संगीत नाटकांचे सादरीकरण नव्या आकृतीबंधात झाले. पुणे..मुंबईकरांना गंधर्व युगाची पुन्हा प्रचिती एका वेगळ्या पध्दतीने झाली, हे मुद्दाम नमूद करावे लागेल.





एकाच वेळी रायगड मत्स्यगंधेचे लेखन चालू होते, याचे कारण वंसतरावांची बहुप्रसव प्रतिभा.  त्यांनी म्हटलेय.. `मत्स्यगंधा हे माझ्या कॉलेज जीवनाला जोडलं गेलेलं नाटक. १९४२ साली विलिंग्डन  कॉलेज , सांगली इथे बी. . च्या वर्गात शेक्सपिअरचा अभ्यास करताना मला याचे सूत्ररूपाने आकलन झाले. शंतनुमध्ये किंग लिअर, भीष्मामध्ये हॅम्लेट आणि मत्स्यगंधेमध्ये क्लिओपात्रा या तीनही कॅरॅक्टर्स एकत्र आणून मानवी जीवनाचे आकलन करायला प्रेक्षकांना उद्युक्त करावे, अशी अफलातून कल्पना मला सुचली. बीजरूपाने ती अंतर्मनात  रूजली.  १९६४  साली बीज अंकुरले आणि नाटक साकार झाले. मात्र यात हॅम्लेटचे एकमात्र  चित्र १९६४  भीष्माच्या चित्रणात प्रतिबिंबिंत झाले.



अशी ही नाटकाची जन्मकथा,  त्यांच्या तोंडून ऐकताना माझ्या अंगावर आलेले शहारे आजही आठवतात. चिंतनातून आणि एकाग्र तपश्र्चर्येतून नाटकाचे लेखन पुढे सादरीकरण यशस्वी ठरले. एक नवा इतिहास रचला गेला. शेक्सपिरियन ट्रॅजिडिच्या त्यानी केलेल्या अभ्यासाला, महाभारतातील अश्रू हरविलेल्या भीष्माने खराखुरा न्याय दिला, हे सुजाण रसिक जाणतील.





आणखी एक ह्द्य आठवण त्यांच्या प्रत्यक्ष लेखनकालाशी निगडित आहे. तिचा संबंध त्यांच्या सुविद्य पत्नी सिंधूताई यांच्याशी आहे. पत्नी म्हणून त्यांनी त्यांच्या लेखनकालात अनेकविध जबाबदा-या पेलल्या. ती त्यांची लेखनिक तर होतीच, शिवाय पहिला श्रोता, वाचक आणि एकमेव प्रेक्षक म्हणूनही ती सतत साथ सोबत करत होती. आणखी एक अगदी वेगळी ओळख म्हणजे ती त्यांची परखड  टीकाकार होती.  कारण स्वतंत्र प्रज्ञेची कवचकुंडले तिला लाभली होती . वसंतरावांना खरीखुरी   intellectual companionship  तिने दिली. त्यामुळे वसंतरावांचे नाट्यलेखन एका  गुणवत्तेच्या  विशिष्ठ  पातळीच्या  कधीही खाली गेले नाही. , त्यातील गुणवत्तेचा कस कधीही कमी झाला नाही.

वाचन -लेखन करताना तिला जरा कुठे शंका आली, तर पुनर्लेखन करायला ती त्यांना भरिस पाडे. तिने ही सेन्सॉरशिप आपणहून स्वीकारली होती. आणि कडक नियमातून, वसंतरांवांचे लेखन तावून सुलाखून निघे.  मला आठवते की मत्स्यगंधेचा शेवटचा प्रवेश लिहिल्यावर नेहमीप्रमाणे वसंतरावांनी हाक मारली. तिला बोलावले आणि विचारले ..`काय कसे काय झाले आहे ? `.परखडपणाणे तिने आपले मत प्रगट केले की ,…`अहो, हे तर भीष्मावर नाटक झाले आहे. मत्स्यगंधा आहे कुठे त्यात.? ` हे ऐकल्यावर नाटककारानी रागारागाने लिहलेले हस्तलिखिताचे कागद फाडून टाकले आणि तुकडे अंगावर भिरकवीत म्हणाले..`इतके शहाणपण उतूं जातयं..तर तुच लिही ना !`




खरतर तो त्यांच्या स्वत:वरचा व्यक्त झालेला राग होता. पण यातून पुन:र्लेखन, पुन्हा चिंतन आणि संहितेची पुन:र्बांधणी हे असेच घडत होते जेव्हा दिग्दर्शकाच्या ओटीत ती पडे, तेव्हा त्यातून सुंदर नाट्यशील्प आकाराला येइ, अविस्मरणिय  कलाकृती निर्माण होई.. ज्याचा अनुभव `मत्स्यगंधे`मधे आपण घेत आहात.. मग अशा गुणवत्तापूर्ण नाटकाचे हजारो प्रयोग होत असत...` रंगदेवतेला अभिवादन करून, दी गोवा हिंदू असोशिएशन , कलाविभाग.. सहर्ष सादर करीत आहे.. प्रा. वसंत कानेटकर लिखित संगीत नाटक मत्स्यगंधा प्रयोग क्र. 999  ` .. हे शब्द पडदा उघडण्यापूर्वाच्या अंधारात मायबाप प्रेक्षकांच्या  मनावर कोरले जात..



असा हा मंतरलेला काळ, ज्याचा मी शब्दांच्या माध्यमातून Flash Black सादर केला. , त्या काळाचा एक साक्षीदार म्हणून..आणि आजचा प्रयोग पाहून डोळ्यांचे पारणे फिटले आणि वसंतरांवांचे स्वप्न इतक्या वर्षांनी का होईना साकार झालेले पाहिले. ते असते तर म्हणाले असते की सत्यवती, भीष्म आणि अंबेच्या माझ्या स्वप्नातील व्यक्तिरेखा आज इतक्या वर्षांनी माझ्या मनाप्रमाणे साकार झाल्या..

 


-अरूण कानेटकर,
शितल अपार्टमेंट्स, बी. एम. सी. सी. रोड,
पुणे.. ४११००४
Mob. 9503005089
E-mail: kma943@rediffmail.com