Saturday, May 15, 2010

रानभूल- सुबोध भावेसाठी पहा


चेहरा, डोळे आणि कृतीतून सुबोध भावेचा अंगावर येणारा अभिनय. प्रेक्षकांना दीड तास थरारक अमुभव देणारा चित्रपट . संजय सूरकरांनी साकारलेला मराठीतला पहिला सायको चित्रपट. वातावरण निर्मिती आणि पार्श्वसंगीतातून गीटारवर वाजणारी धून .सारेच वातावरण भारून टाकणारे.
रानभूलने त्याचा अनुभव दिला. तो अंगावर आला. मराठीत वेगळ्याविषयावर केलेल्या या निर्मितीचे स्वागतच केले पाहिजे.

रेवाची भुमिका साकारणा-या तेजश्री पंडीत हिने ग्लोबल मराठीशी बोलताना सांगितलेल्या ज्या गोष्टी भावल्या त्यापैकी एक म्हणजे ,आजच्या यूथने काय करू नये हे सांगण्याचा चित्रपटात सहज प्रयत्न होतो.

ओंकार एंटरटेनमेंटची 'आई शप्पथ' नंतरची ही निर्मिती. प्रतिभा मेंढेंकर आणि सहनिर्माते अभय शेवडे यांची ही निर्मिती. आलेला प्रत्येक प्रेक्षक आता पुढे काय होणार. कुणाचा जीव जाणार या दबावाखाली एकेक सिन पहात आसतो. त्याला विचाराची क्षणभरही उसंत न देता गतीमान आणि वेगवान पध्दतीने संजय सूरकर यांनी कथानकाला चित्रीत करून प्रेक्षकांना भूलवित ठेवले आहे.

सायकोथ्रिलरच्या चित्रिकरणाची बाजू पुष्पांग गावडे यांनी सांभाळली. प्रत्येक प्रसंगात कॅमेरातून काय ठसवायचे ते ते बरोबर साधतात. गिरीश जोशीच्या कथानकाला आणि संवादाला साथ मिळाली ती उत्तम कलाकारांच्या अभिनयाने. सुबोधच्या आजवरच्या करियरमधला लोकोश साटमचा हा रोल आजवरच्या कारकीर्दीमधला वेगळा वाटावा असाच आहे. तेजश्री पंडीत, दीक्षा महेंद्रू आणि गार्गी दातार यांच्या भूमिकांनी थरारपट अधिक अंगावर येतो.
शेवटच्या स्मरणशक्तीच्या खेळातला प्रसंग आत्ताही शहारे आणतो.

एकदा चित्रपटगृहाकडे फिरकलेला प्रेक्षक ह्या चित्रपटात गुंतून जाईल अशी भूल गिरीश जोशीच्या लेखनात आणि संजय सूरकरांच्या दिग्दर्शनात आहे. मोहन जोशी, विनय आपटे, मंगला केंकरे याच्या साथीने रानभूल फुलत गेला. ती भूल सहजी उतरत नाही.

माणसा-माणसांच्या संबंधावर आणि आजच्या थोड्या स्वतंत्र जगण्यामूळे कुटुंबात होत असेलेले बदल, त्यातून मुलांवर होणारे विपरीत संस्कार याची जाणीव लेखकाने प्रकर्षाने करून दिली आहे.

मराठी चित्रपटांचे विश्व विस्तारत चालले आहे. फेसबुक, वेबकॅम आणि अधुनिकतेची भूतेही रानभूलचा दरवाजा ठोठावतात.

रहस्यकथा आवडणा-या रसिकालाही रानभूल खेचून आणू शकेल.


subhash inamdar

subhashinamdar@gmail.com

9552596276

Monday, May 10, 2010

Dog travel from Bike



मोटारसायकलचे वेड तरूणांपासून सा-यांनाच असते हे मान्य. पण मोटारसायकलच्या मागे मस्त मजेत चार पाय घेऊन फिरणारा कुत्रा पाहिला आणि वेगळे वाटले. सिंहगड रोडवरच्या गोपाळ दौंडकर यांच्या मागच्या सिटवर डी.जे (कुत्र्याचे नाव बरका)) आरामात फिरत चाललेला होता. बसण्याची स्टाईलही भारीच. गोपाळरावांनी गाडीला किक मारली की डीजे त्यांच्या मागोमाग धावतो. आणि गाडी थांबली की छानपणे तो गाडीवर स्वार होतो.
माॅडर्न महाविद्यालयाच्या प्राणीशास्त्र विभागाचे प्रमुख डॉ. हेमंत घाटे यांच्या सांगणायवरून कारवानी जातीचा हा कुत्रा जानेवारी २००९ ला त्यांनी घरी आणला. त्याला गाडीवर फिरायची आता सवयच लागली आहे.
हळूहळू गल्लीत. नंतर आनंदनगरच्या रस्त्यावर आणि आता तर चिंचवड पर्यंत तीस-चाळीस किलोमिटर प्रवास डीजे न त्रास देता करतो. इ तर वाहन चालक हा प्रवास कुतूहलाने पहात असतात


पुण्याच्या मॉडर्न महाविद्यालयाच्या झुलॉजीच्या लॅबमध्ये ते लॅब असिस्टंटचे काम करतात. पण प्राण्यांची आवड. गेली कांही वर्षे दोन पोपट पाळले होते. चवथ्या मजल्यावरच्या गच्चीत त्यांची सरबराई करण्यात सारे कुटंबीयच गुंतलेले असते. आता ह्या डीजेचा लळा लागलाय.
डीजेलाही फिरायची सवय झाली आहे. घरात कुत्रा असूनही त्याला ते कधी बांधत नाहीत. घरात येणा-याचा तो वास घेतो. घरातले एकदा ओरडले की शांत बसतो.
तसा तो दिसायला धिप्पाड. पण तेवढाच प्रेमळ. ड ोळ्यात तेज. चालण्यात डैाल.
आता रोजच डीजे ला अशी चक्कर लागते.
शिवाजीमहारांच्या काळात त्यांच्यावर प्रेम करणा-्या इमानी कुत्र्याची आजही आठवण केली जाते. त्यांची समाधीही रायगडावर आहे.



http://khattamitha.blogspot.com/2008/02/blog-post_09.html
ह्यावर त्या इमानी कुत्र्याचा इतिहास सांगितला आहे.
आजच्या विज्ञानाच्या काळातही बाईकवर स्वारी करणारा हा कुत्राही तुमच्या लक्षात राहील.
असे कांही तुमच्याकडे असले तुम्हीही पाहिलेत तर ते आम्हाला फोटोद्वारे किंवा व्हिडीओ करून पाठवा . आम्ही ते नक्कीच ग्लोबल मराठीवर प्रसिध्द करू.

आमचा मेल आहे.
subhash.inamdar@myvishwa. com

blogers लेखकांना global मराठीचा आधार




कवीता, अनुभव आणि विविध विषयावरच्या लेखनातून blog ची संख्यां वाढती आहे. इतर भाषेतले साहित्य मराठीत आणण्यासाठी blog vishwa विस्तारण्याची गरज आहे. मराठी लेखकांनी या माध्यमाचा फायदा घेउन वाचकांना विविधअंगी भांडार उपलब्ध करून दिल्याने विश्वासहार्यता वाढणार आहे. वेळ जाण्याचे माध्यम म्हणून हा भाग नाही. तो अधिक गंभीर व परिणामकारक भाग आहे. रंजकता नसून त्यात चिंतनशिलता असावी.
हे सारे मुद्दे रविवारी मुंबईत झालेल्या ब्लाॅगर्सच्या मेळाव्यात व्यक्त झालेले मुद्दे आहेत.
मराठीत लिहिणा-या ब्लाॅगर्सच्या मेळाव्याला शंभराहून अधिक जण वेगवेळ्या ठिकाणाहून एकत्र आले होते.
वेगवेगळ्या नावांनी लेखन करणारी ही उद्याची लेखक मंडळी. स्वतःचे भावविश्व रंगविणारे आणि आपण काय लिहले ते इतरांनी वाचावे आणि त्यावर प्रतिक्रिया द्यावी एवढाच त्यांचा माफक हेतू.
मात्र या blogspot and wordpress वर लेखन करणारे केवळ तरूणच असे नाहीत तर आर्यनची दुनिया सांगणा-या दोन वर्षाच्या आर्यन पासुन ते ७६ वयाच्या विलेपा्र्लेच्या आजोबांपर्यत सारेच इथे होते.
भेटीगाठीच्या स्वरूपाला अखेरच्या सत्रात मराठी लिपीबाबात च्रर्चा झाली. काही मार्गही सुचविले गेले.
काॅपीराईटचा मुद्दाही स्पर्शून गेला.
एकेक जण तीन -चार विषयावर आपल्या प्रतिभेचे कोंदण जपत लेखन करूत असते. एवढेच नाही तर लिना मेहेंदळे सारख्या विदुषी सरकारी सेवेत असूनही ३२ विषयाच्या वर्गीकरणानुसार लेखन करूत असतात ते ऐकून अनंद झाला आणि वयाने लहान असलो तरी काैतूक वाटले.


www.globalmarathi.org या वेबसाईटकडून आम्ही दस्तूर खुद्द या लेखकांनी हमी देउन आलो की तुमच्यातले चांगल्या लेखकानी मराठीच्या विश्वपीठावर नक्की ओढून घेऊ.
तसे पाहिले तर हे विश्व छोटे. त्यात मराठी. भाषा समृध्द पण तीला ओढ आहे ती परकीय भाषेची.
म्हणूनच लेखक वाढावावेत. त्यांच्यात सातत्या यावे आणि हा लेखनप्रकार दीर्घ काळ लिहता रहावा यासाठी या मेळाव्याचे आयोजकांचे आभारच मानले पाहिजेत.
लेखन करावे ही उर्मी यावी लागते. ता या मंडळींना आहे. तीचे स्वरूप गंगेच्या प्रवाहासारखे विस्तीर्ण व्हावे हिच अपेक्षा आणि तोच प्रयत्न.
शेवटी हि संकल्पना कांचन कराई, महेंद्र कुलकर्णी व रोहन चौधरींची. त्यांच्या पुढील संमेलनाच्या वेळीही यापेक्षा ही संख्या हजारावर पोचावी ही इच्छा.
मेळावा मुंबईत असला तरी पुणे, नाशिक हैद्राबादपासूनचे लेखक आले. त्यांचा आत्मपरीचय झाला. हेच यश.


सुभाष इनामदार, पुणे
subhashinamdar@gmail.com

9552596276

Tuesday, April 27, 2010

काटकोन त्रिकोण- जरूर पहावे असे नाटक


दोन पीढीतल्या फरकाने घर पहाता पहाता कसे दुभंगत जाते याचे नाट्यमय चित्र रंगभूमिवरून दाखविण्याचा यशस्वी प्रयत्न महाराष्ट्र कल्चरकल सेंटरच्या नव्या नाटकात 'काटकोन त्रिकोण' मध्ये केलाय नव्हे तर त्याचा रहस्यभेद पटवून दिलाय. डॉ. विवेक बेळे यांचे लेखन आणि गिरीश जोशींचे दिग्दर्शन याला डॉ. मोहन आगाशेंसारखा कसलेला अभिनेता एकत्र आला तर काय सुंदर कलाकृती तयार होते ते पाहण्यासाठी हे नाटक पहायलाच हवे.
खरे तर आज रंगभूमिवर नाटके येतात कमी. जी येतात त्यातली पाहण्यासारखी कीती हा प्रश्न असतो. म्हणूनच यानाटकावर लिहण्याचा आनंद घेताना ते नाटक पाहण्याचाही आग्रह धरावासा वाटतो.

घरातले पती-पत्नी दोघेही कमावते. बायकोच्या निधनानंतर वडील घरातच. सून गणीताची प्रध्यापिका . नव-यापेक्षा उशीरा येणारी. घरात स्वयंपाकाला बाई. आलेला पैसा हा खर्च करण्यासाठीच अशीच विचारसरणी. कर्ज काढून थाटात रहाणारे आनंदी कुटुंब. सतत सूनेवर लक्ष ठेऊन किरकोळ वाटणा-या गोष्टींवर कटकटी करणारा साठीच्या पुढचा सासरा. मुलगा वडील आणि बायको यांच्यापैकी एकाकडे न झुकणारा. समतोल सांभाळण्याचा प्रयत्न करणारा . वेळ न जाणार सासरा आणि कामात वेळ नसलेले सून आणि मुलगा असा विरोधाभास यात आहे.घरातले प्रश्न गणितीपध्दतीच्या सहाय्याने साडविण्याचा मनोरंजक भाग प्रथम खूप आनंद देतो. पण हाच गणिती प्रकार रहस्यभेद करणारा गंभीर केव्हा बनत जातो ते न कळणे हाही या नाटकाचा यशस्वी भाग.
बायको-नवरा-सासरा असा काटकोनी कुटंबाचा हा प्रश्न. वास्तविक आजच्या परिस्थितीतला एक आदर्श काैटुंबिक प्रश्न डॉ. विवेक बेळेंनी नेटक्या संवादातून उलघडत नेला आहे. त्रिकोणाच्या भाषेत सांगायचे झाले तर कधी समभूज तर कधी त्रिकोणाचा कर्ण बदलून घरच्या प्रश्नांना सोडवत नाटक रहस्याचा आधार घेत पोलिसी थाटाटत्या बापटांच्या धारदार संवादातून आशय बाहेर आणत आबांसारख्या एकाकी बापाची कैफीयत मांडत रहाते.
आबांच्या वृध्दत्वाला चिंतेची धार चढते आणि संवादाला विसंवादाचे ठिगळ जोडले जाते. लेखनातून विविध प्रकारचे कंगोरे मांडताना त्याने आजकाल एकाकी पडलेल्या वृध्दांचे प्रश्न प्रक्षकांना समाजायला लागतात. समाजातील वृध्दांच्या प्रश्नांकडे सहानुभूतीने विचार करणारा आजचा तरूण घरात आपल्या आई-वडलांशी कसा वागतो हे नाटकात सांगून प्रेक्षकांना डोळस बनविण्याच प्रयत्न केला आहे.
तीन पात्रातून चार भूमिकांना न्याय मिळालाय. आबा आणि बापट दोघेही नेमके वेगळ्या प्रकृतिचे लोक मोहन आगाशेंच्या रूपात सहजपणे वावतात. नव्हे ते रमवतात. परस्पर भिन्न अशा दोहोंच्या जीवनातील भिन्नता ते सहजी दाखवतात.अंगयष्टी, बोलण्यातला बदल आणि चालण्यातल्या बदलाने ते नाटकाचे नायक केव्हा बनतात ते कळतच नाही.
पेशाने डॉक्टर असणा-या बेळे यांनी नाटकातील रहस्यभेद इतका सही केला आहे की त्यांच्या संवाद मांडणीची दाद द्यावीशी वाटते. पती आणि मुलगा दोन्ही जबाबदारीत ते आपल्याला सहज भासतात. अभिनय करतात हे जाणवतच नाही.केतकी थत्ते यांनी हल्लीच्या अधुनिक युगातली सून उभी केलीय. संवादात चलाखी आणि कामात हुशारी.
नाटक सुदर्शनच्या छोट्या मंचावर आदी बहरत गेले मात्र मोठ्या रंगमंचावरचे माप वाढले तरी नेपथ्य मात्र तोकडेच बेतले गेलेय. दिग्दर्शकाच्या रुपात दिसलेली गिरीश जोशीचे विश्व नाटकातला आशय नेमका बाहेर आणते. तांत्रींक अंगाच्या रूपाने नाटकाला नेटके मांडण्यात सारेच सारेख जबाबदार आहेत.

सुभाष इनामदार, पुणे.

subhashinamdar@gmail.com

Monday, April 19, 2010

फाळकेंच्या 'फॅक्टरी'तील फोलपणा....


भारतीय चित्रपटसृष्टीचे जनक दादासाहेव फाळके. त्यांच्या कामगिरीचा आढावा घेणार चित्रपट परेश मोकाळी यांनी मराठी चित्रपटाच्या निर्मितीमधून नेमकेपणाने घेतला आहे. पण त्यातल्या कांही गोष्टी अजून तपशीलाने चित्रपटात यायला हव्या होत्या. याविषयी फाळके यांची नात..सौ. वैजयंती शाम देशपांडे यांनी लिहलेले वाचनात आले. ते तुमच्यापर्यंत सांगावे म्हणून हा प्रपंच......
श्री. मोकाशी यांनी हा चित्रपट काढण्यासाठी, त्या वेळच्या वातावरणनिर्मितीसाठी खूप कष्ट घेतले आहेत हे जाणवते. त्यांचा प्रयत्न स्तुत्य आहे, परंतु मुख्य पात्र असलेल्या व्यक्तिरेखा दादा व काकी (दादासाहेब फाळके व त्यांच्या पत्नी सरस्वती फाळके) यांचे व्यक्तिमत्व म्हणजे दिसणे/ असणे दाखवण्यात तडजोड व घाई झाली आहे असे खेदाने म्हणावे लागते. कामे चांगली वठवूनही ते व्यक्तिमत्त्व प्रभावी झालेले नाही. (दादा अत्यंत गोरेपान, घारे, देखणे, ठेंगणी मूर्ती, करारी मुद्रा असलेले कोकणस्थी व्यक्तिमत्त्व होते. तशाच साजेशा काकीही होत्या.)

इतर सर्व माहिती, बारीक-सारीक तपशील निर्माता दिग्दर्शक यांनी मेहनतीने गोळा करताना वरील अपेक्षित पात्र योजनेसाठी खास शोध घेण्यास तडजोड केलेली जाणवते. अन्यथा वरील व्यक्तिमत्त्वात थोडे-फार जरी साम्य आढळले असते तर चित्रपटाचा दर्जा नक्कीच वाढला असता. अधिक प्रभावी झाला असता. या निर्मितीचे वेळी अनेक अडचणींना तोंड द्यावे लागले असेल याची जाणीव आहे, पण तरीसुद्धा ज्या प्रसिद्ध व्यक्तिमत्त्वावर आपण सिनेमा काढतो आहोत ती व्यक्ती साधीसुधी नसल्यामुळे तिचा आभास निर्माण करताना वरील बाबींचा गंभीरपणे विचार व्हायला हवा होता.

या चित्रपटाला फक्त विनोदाची झालर लावल्यामुळे दादांच्या यशस्वी पण क्‍लेशकारक प्रवासाचे गांभीर्य लक्षात येत नाही. तसेही दादांनी केलेल्या कार्यावरील जीवनपट दाखवताना श्री. मोकाशींनी बापू वाटवे व गंगाधर महांबरे यांच्या पुस्तकाचा आधार घेतला असे कळते. त्याचबरोबर आमच्या पिढीतील कोणा एकाशी नव्हे तर सर्वांशी संपर्क साधण्याच्या प्रयत्नाने कितीतरी गोष्टी कळून त्याचा त्यांना भरपूर उपयोग करून घेता आला असता.

अजून एका गोष्टीचा उल्लेख आवर्जून करावासा वाटतो- अनेक कलांमध्ये पारंगत असलेल्या दादासाहेबांचे इंग्रजी भाषेवर उत्तम प्रभुत्व होते. एवढेच नव्हे तर "ब्रिटिश' धाटणीचे अस्खलित इंग्रजी ते बोलायचे. प्रत्यक्षात सदर सिनेमात विनोदाच्या माध्यमातून त्यांच्यातल्या "मराठी' माणसाची खिल्ली उडवलेली दिसते.

दादासाहेब फाळके यांच्या अखेरच्या प्रवासाविषयी....
अतोनात कष्ट करून यशाच्या, प्रसिद्धीच्या उत्तुंग शिखरावर सर्वार्थाने ऐश्‍वर्य उपभोगल्यावर अचानक बोलपटाच्या आगमनामुळे स्वाभाविकच मूकपटाची जादू संपुष्टात आल्यामुळे विमनस्क मनःस्थिती, मनःस्ताप व उपचाराअभावी वाढलेला मधुमेह त्यामुळे अकाली आलेल्या वृद्धत्वामुळे त्यांचा दुःखद अंत झाला. अतिशय प्रतिभासंपन्न, अनेक कला अवगत असलेले दादा स्वभावाने अतिशय तापट, हट्टी होते. आपलं नाणं खणखणीत असताना कोणाशीही कुठल्याही बाबतीत तडजोड न करण्याच्या वृत्तीमुळे बोलपटाच्या व्यवहारी जगात अनेक गुणांचा महासागर असलेल्या परंतु अव्यवहारी दादांना पराभव पत्करावा लागला. तरीसुद्धा जिद्द न सोडता पुन्हा नव्याने काही करावे म्हणून भारत सरकारकडे या व्यवसायासाठी परवाना मागितला परंतु तो नाकारला गेला, (अनेक कष्ट घेऊन लाडाने मुलासमान वाढवलेल्या चित्रपटसृष्टीने "बापाचे' अस्तित्वच नाकारले). भारतीय चित्रपटसृष्टीचे जनक असलेल्या दादांना हा मोठा आघात होता. तो असह्य झाल्यामुळे त्यांचा दारुण शेवट झाला. या कर्मयोग्याला मनःशाती फक्त ते करत असलेल्या अफाट कार्यातूनच मिळत असे. अनेक बाजूंनी दैवाची असलेली साथ संपली तेव्हाच मनःशांतीही ढासळली....! कुटुंबाची वाताहात झाली.

दांदाच्या मुलांपैकी व पुढील पिढीत कोणीही या धंद्यात काहीच कर्तृत्व केले नाही असा आक्षेप केला- घेतला जातो. पण दादा व काही प्रमाणात त्यांचा मोठा मुलगा भालचंद्र या व्यवसायात राहिल्याने त्यांचे सगळे आयुष्य बरबाद झालेले सगळ्यांनी पाहिले होते. वडिलांचे हाल व भावाची परवड बघितल्याने इतर सर्व मुलांनी सिनेमा या विषयावर कायमचा पडदा टाकला. पर्यायाने आम्हा मुलांनाही चित्रपटसृष्टीपासून अनेक योजने दूर ठेवले गेले होते. दांदांनी हे अफाट कार्य करताना सर्वस्व पणाला लावले. प्रसंगी पत्नी (सरस्वती ऊर्फ काकी फाळके, जिने खांद्याला खांदा लावून यांना अनमोल साथ दिली.) आणि मुले यांच्या सुखाची आहुती दिली; अशा त्यांच्या जीवनपटावर सखोल अभ्यास करून चित्रनिर्मिती व्हायला हवी होती. दादा आणि काकी यांच्याबद्दल आमच्या मनात अत्यंत आदर, ओतप्रत प्रेम आहे आम्ही त्यांची नातवडे आहोत याबद्दल आम्हाला अभिमान आहे.

अजून दोन वर्षांनी चित्रपटसृष्टीचे शतक पूर्ण होईल पण ज्या माऊलीने आपल्या सुखाचे पाणी करून हे बीज जोपासले तिची आठवण किती जणांना असेल? त्या दोघांचे कर्तृत्व आणि त्याद, यावर जोपासलेल्या या चंदेरी दुनियेने हे कधीही विसरू नये.


Friday, April 16, 2010

आता बोलायलाच हवे


कुणीतरी आता सांगायलाच हवे
सोसत नाही ते बोलायलाच हवे
जगण्यात आता अर्थ नाही
बदलेल म्हणणेही सत्य नाही
सारा समाज गोठलाय
महागाईच्या खाईत लोटलाय
कुणी कुणाला सागायचे
हाच खरा प्रश्न आहे
राजकारण्यांना चाड नाही
अस्तित्वाचीच ओढ आहे
डाळ, साखर, भाजी महाग झाली
दूधाचीही किंमत वाढली
त्याचे कुणाला काय?
तरीही जनता जगते आहे
सण-जयंत्या साज-या करताहेत
कुणी कुणायला सांगायचे हाच खरा प्रश्न आहे
कुणी कुणाचे ऐकायचे हाही एक प्रश्न

सुभाष इनामदार, पुणे subhashinamdar@gmail.com mob: 9552596276

Wednesday, April 14, 2010

शाहू मोडक अवतरले पुस्तकातून....

मे ११ एकोणीसशे ९३ ला देवतेसमान अध्यात्मिक पुरूषोत्तमाचे निधन झाले खरे. पण शाहू मोडकांच्या आठवांनी पुन्हा एकदा एस एम जोशी सभागृहातला प्रत्येक रसिक गहिवरून गेल्याचे दृष्य अनुभवले. माणूस असतानाचा साक्षात्कार वेगळा आणि त्यांच्या जाण्यानंतर सुमारे १७ वर्षानंतर जगलेल्या क्षणांचा साक्षात्कार होणे वेगळे. यातच सुशिलकुमार शिंदेंसारखे रसिक सांस्कृतिक आणि दिलदार व्यक्तिच्या हस्ते पुस्तकाचे प्रकाशन व्हावे. हाही एक योग आगळी होता.
केंद्रात उर्जा मंत्रीपदाची शाल अंगावर घेत सुशिलकुमार यांनी रसिकांनी शाहू मोडकांच्या ज्या आठवणी ज्या सहजतेने रसाळपणे ऐकवल्या त्यामुळे शाहू मोडकांची वेगळी ओळख झाली.
आपल्या अभिनयाच्या कारकीर्दीत २९ वेळा श्रीकृष्णाची भूमिका अभिजात आभिनयाने जिवंत करणारे शाहूजी ह्यांचे देवत्व रसिकांनी मान्यच केले होते पण त्यांच्यातल्या भविष्यकाराचे रूप सुशिलकुमारांच्या भाषणातून प्रकर्षाने बाहेर आले. मंत्री असूनही पुस्तक दोनदा वाचून ते भाषणासाठी तयारी करून आले होते. मंत्री येताना वाचून येत नाहीत असा गैरसमज त्यांनी दूर तर केलाच पण आजही असे मंत्री आहेत जे कार्यक्रमांना जाण्यापूर्वी अभ्यास करून जातात. याचाही उल्लेख करायला ते विसरले नाहीत.
शाहू मोडक आणि प्रतिभाताईंची ही प्रेम कहाणी एक अदभूत कहाणी आहे. ती आजच्या प्रेमविरांनी वाचायलाच हवी. यात नाट्यपूर्णता आहे आणि सत्यताही.

सर्वधर्मसमभावाचे उदाहरणही पुस्तकातून सामोरे येते. शाहूराव ख्रिच्शन तर प्रतिभाताई जैन.
ही सारी वाक्ये घेताना सुशिलकुमार मधूनच पुस्तकातल्या उता-यांचा आधार घेत होते. अध्यात्मिक दर्शन घडविणारे हे पुस्तक आहे. ते नुसतेच मराठीत नवहे तर इतर भाषेतूनही निघायला असे असे शिंदेयांनी मुद्दाम सांगितले.
जैन साध्वीचे व्रत झुगारून प्रतिभाताईंनी शाहू मोडक यांच्याशी लग्न करून एक इतिहास घडविला आहे. मात्र ते सांगताना जैन धर्मातील साध्वींच्या मनाचा विचार करण्याची गरज आहे , असे आपले स्पष्ट मतही मांडायला ते विसरले नाहीत.
विषय कलावंताच्या व्यसनावर गेला तेव्हा राजकपूर घराण्यातले सर्वच थोड्याफार प्रमाणात दारूच्या आहारी गेल्याचे उदाहरण सांगताना त्यांनी कलाकारांना त्यांच्या अभिनयातून ओळखले जावे. अभिनय करताना त्यांना किती दिव्याच्या सामना करत भूमिकेत शिरावे लागते याचा विचार करून त्यांच्या इतर बाबींकडे दुर्लक्ष करण्याचा सल्लाही रसिकांनी दिला.
पुण्यात झालेला हा पुस्तक समारंभ म्हणजे एक नकळत साधलेली शब्दांची मेजवानीच होती. उपदेशही होता आणि माणसात असलेल्या देवत्वाचे स्वरूपही पुस्तकरूपाने बाहेर येत होते.
  • अमेय प्रकाशनच्या सोहळ्याची ही पर्वणी घडवून आणली ती सुधीर गाडगीळ यांनी शब्दांकीत केलेल्या शाहू मोडक... प्रवास..एका देवमाणसाचा या पुस्तकाच्या प्रकाशन समारंभात
बेबी शकुंतला, प्रतिभाताई मोडक आणि सुशिलकुमारांचे भाषण यातून शाहूरावांच्या कार्याची दिशा आणि अध्यात्माची प्रचिती येत होती.
अर्जूनमय रसिकांना शाहूरावांच्या जीवनातून श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीताच प्रतिभाताईंच्या तोंडून रसिक-वाचकांच्या समोर मांडली गेली. प्रश्न एवढाच आहे की कीती जणांच्या वाचनात ही अध्यात्मिक गीता येते ते .आणि किती जण त्यातून प्रत्याक्षात आचरणात आणतात ते ?

सुभाष इनामदार, पुणे

subhashinamdar@gmail.com
9552596276

Friday, April 2, 2010

मनातले सांगायलाच हवे

साठलेले मनात बोलायचे असते
कधी शब्दात, कधी देहबोलीतून
व्यक्त व्हायचे असते
सतत काहीतरी विसरत असतो
नको तेच आठवत असते
क्धीतरी कुठेतेरी भेटायला हवे
मनातले ते सांगायलाच हवे


सुभाष इनामदार, पुणे

Tuesday, March 30, 2010

साहित्य गर्दीने काय साधले .....


गेली काही महिने पुणे गाजते आहे ते ८३ व्या साहित्य संमेलनामुळे. दोनच दिवस झाले तो धुरळा खाली बसू लागला आहे. प्रत्यक्ष ते पार पडल्यानंतर आता वादावरचे पडदे दूर होत होऊन नेमके यातून काय साधले याची चर्चा होऊ लागली आहे. अजून खर्चाचा आकडा बाहेर यायचाय. पण दोन कोटींचा आकडा पार झाला असावा असा अंदाज आहे. साहित्यप्रेमी आले . वादात उभें राहिलेलें पुस्तकांचे दालनात लाखोंची उलाढाल झाली.
डॉक्टर श्री .सतीश देसाईंचे नाव गाजले. अचानक विंदांचे निधनाने हळवा झालेला रसिक गर्दी करून गेला. त्यांच्या जागी ना धो महानोरांची नियुक्ती झाली.
विंदांच्या एका हाताने त्यांनी या साहित्य सोहळ्याचे दीप प्रज्वलित झाले. अजित पवारांची हजेरी लागली. द भिंचे भाषण झाले. दरबारात उत्साह आला. त्याच त्या परिसंवादाने मंडप डोलू लागले .
काव्य कट्टा ओसंडून वाहत काव्याची तिरंदाजी भिरभिरत होती.परदेशांत तयार होणाऱ्या साहित्यावरच्या चर्चेला रंग भरत गेला.
समारोपाला मुख्यमंत्री अशोक चव्हाण यांचे बरोबर अमिताभ बच्चन यांची हजेरी लागणार की नाही याचीही चर्चा प्रसारमाध्यमांनी रंगवत ठेवली .अभिव्यक्तीच्या मुद्यावर बोलायाला एक दिवस आधीच मुख्यमंत्री अशोक चव्हाण मंडपात हजर झाले. कॉंग्रेसच्या दालनात गडबड पाहून मुख्यमंत्री वादात न अडकता विंदांच्या नावाने जीवनगौरव पुरस्कार जाहीर करून ते परत फिरले .
समारोप समारंभाला पद्मभूषण डॉक्टर सत्यव्रत शास्त्री यांना हजर करून संस्कृत साहित्याचीही थोरवी गायली गेली . अमिताभ बच्चन यांच्या तोंडून हरीवंशराय बच्चन यांच्या हिंदी साहित्याची उदाहरणे ऐकता आली. महानायकाला पाहण्यासाठी आणि त्यांचा आवाज कानात साठवुन ठेवण्यासाठी साहित्यिक रसिक प्रचंड संख्येने जमला होता .
द भि कुलकर्णी यांनी हा समारोप नसून ही तर सुरवात असल्याचे सुतोवाच करून या मराठीतल्या या महाकुंभात सामील झालेल्या सर्वांचे आभार मानले .
झाले साहित्याचा महाकुंभ तर संपला . यातून मराठी भाषेला काय मिळाले ?
यातुन कुणाचा फायदा झाला ? इंग्रजीचे वर्चस्व असलेल्या मराठी मनावर याचा किती असर झालाय ?
यातून मराठी माणसे जोडली गेली . पण मराठी मन जागृत झाले का ?
रोजचे जगणे जिथे कठीण होत आहे त्याला हा साहित्य सोहळा कसा रुचेल ?
मराठी वाढली पाहिजे . तिचे संगोपन झाले पाहिजे . विविध भाषेतील चांगले साहित्य मराठीत आले पाहिजे. त्यासाठी मराठी विद्यापीठ होणे हाच उपाय आहे काय?
सारेच प्रकरण गंभीर आहे. याची उपाययोजनाही तेवढ्या गांभीर्याने करण्यात येते काय ?
खरेच सोहळा पार पडला मात्र यातून काय साधले गेले ?
तुमचे मत मोकळेपणाने लिहाल काय ............

सुभाष इनामदार , पुणे
subhashinamdar@gmail.com

Wednesday, March 17, 2010

आता उरलो संस्कारापुरते


गुढी पाडवा. .चैत्र शुध्द एक. भारतीय नव्या वर्षाचा पहिला दिवस. देशात ही सार्वजनिक सुट्टी होती. हिंदू धर्मात या सणाचे महत्व मोठे आहे. नव्या कार्याचा आरंभ या दिवशी केला जातो. नवे संकल्प केले जातात. नव विचारांची, आचारांची सुरवात होते.


सामान्य वर्गात आपल्या ऐपती प्रमाणे गुढी उभारून गोड केले जाते. नवे कपडे घालून देवाला पाया पडायला जाण्याची प्रथा आहे. एकमेकांच्या घरी जावून नवीन वर्षाच्या शुभेच्छा दिल्या जातात. असे कितीतरी.....


पण कालचा अनुभव पहाता. कालाय तस्मैन महाः .. काळ बदलला. विचार वेगळे होत चालले. संगणकाचे युग आले. एस एम एस वाजू लागला. सोवळ्याच्या जागी साधे कपडे आले. अंगणे गेली. दारे छोटी झाली. रांगोळी गायब होवून तिथे शहाबादी फरशीच्या उंबरठ्यावर तुळशी बागेतली कायमची अशी चिटकवलेली पट्टी आली. लवकर उठण्याची घाई नसल्याने टिव्ही पाहून सावकाश , पेपर वाचन झाल्यावर एकेकाच्या आंघोळी उरकून गाठीची माळ, सोबत तयार आणलेला हार आणि दोन रूपायला मिळालेली कडुनिंबाची काडी जोडून काठीवर वस्त्राला एकत्र करून गुढी जशी उभारली गेली. यात उत्साहापेक्षा परंपरा सांभाळणे इतकेच राहिले. घरी दुकानातून आयात केलेले गोड पदार्थ ताटात घेउन पोटावर हात फिरवत जेवणे उरकली गेली. तसाच सहजी हा सारा कार्यक्रम दिवसभरात यथावकाश पार पडला.


बाहेर गावात संस्कारासाठी निर्माण झालेल्या संस्थांची मिरवणूक नाचत होती. सणांचे ते जाहिर दशर्न होत असते. हिंदू म्हणून जन्म घेतलेते कांही निवडकच यात होते. इतर तमाम मंडळी जमेल तसा गुढी पाडव्याचा आनंद आपापल्यापरिने घरीच घेत असतात.


एस एम एस वर मात्र दिवसभर गुढी पाडव्याच्या शुभेच्छा येत असतात. पण ते कोरडे संदेश. त्यात भावनेपेक्षाही तांत्रिकता अधिक. संध्याकाळी एम पी एलच्या क्रिकेटसाठी टिव्ही समोर क्रिकेटप्रेमी सज्ज. ठराविक कार्य्रक्रमांना गर्दी. कांहीच मंडळी रस्त्यावर. बाकी आपापल्या करमणुकीत मग्न.


महागाईचा पर्वत उंचच होत चाललाय. रोजचे जिवन जगण्याचे प्रश्न आ वासून उभे. राजकारणाला भ्रष्टाचाराचा टिळा लागलेला. उद्याची भ्रात पडलेल्या सामान्य माणसांसाठी असे कित्येक सण येतात ते केवळ कॅलेंडरवर. तीथेच ते संपतात. केवळ सुट्टीचा आनंद घेत आरामत दिवस काढणे हेच महत्वाचे.माणसांची माणुसकी गोठत चालल्याचे प्रत्यय येत आहे. शेजा-यावर प्रेम करा ची संकल्पना बाजूला झालीय. शेजारी कोण आहे याची माहितीही नसते ही वस्तुस्थिती आहे.


अशातच मोबाईल, टीव्ही मालिका, आणि संगणकाने जगाला जवळ आणण्याचे यत्न होत असताना माणसाच्या संवेदना गळून पडताहेत. नजर बोथट झालीय. शरीर केवळ जगण्यासाठी धावते आहे. शिक्षणाखाली जुंपला गेलेला विद्यार्थी पुस्तकाची घोकंपट्टी करण्यात वेळ घालवतोय. यात कांही ठिकाणी मास्तरच कॉपी करणायत गुंतल्याची उदाहरणे घडताहेत. शिक्षणसम्राट धनदांडगे बनत चाललेत. नोकरीसाठी प्रयत्न करणा-याला रोज वेगळाच अनुभव मिळतोय.
कुठे चाललाय समाज. आणि आपण.


सण आणि संस्काराची नाती कुठवर बांधत ठेवायची.. हाच प्रश्न मला तरी आज पडलाय.तुम्हालाही तसेच वाटतेय ना.....मग माझ्या ब्लॉगवर आपणही प्रतिक्रया द्या...


सुभाष इनामदार, पुणे.
email- subhashinamdar@gmail.com


mob. 9552596276..