सबसे बडा रूपैय्या - नाबाद २५०

विजय पटवर्धन "सबकुछ' असलेल्या "सबसे बडा रूपैय्या' या नाटकाचा २५०वा प्रयोग पुण्यात झाला.

लेखन, दिग्दर्शन आणि प्रमुख भूमिकेंत तेच आहेत.

शेखर लोहकरे - पराग बर्वे यांची ही निर्मिती.

खळखळून हसविणारे हे नाटक प्रेक्षकही तेवढेच एन्जॉय करतात.

नाटकातला काही भाग पाहण्यासाठी इथे क्‍लिक करा...

नवा ऍनिमेशनपट "दशावतार', रंजक आणि भव्य

पुण्यात पूर्णपणे तयार होऊन देशभरात शुक्रवारी प्रदर्शित झालेला चित्रपट "दशावतार' ऍनिमेशन क्षेत्रातली भारतीय बनावटीची कमाल दाखविणारा आहे.

त्याचा व्हिडीओ पाहण्यासाठी इथे क्‍लिक करा.

तो रंजक आणि भव्य तर आहेच, पण त्याचे आणखी एक वैशिष्ट्य सांगायचे तर तो भारतीय संस्कृतीची महती परिणामकारकपणे दाखवितो. लहानांप्रमाणेच मोठ्यांनाही तो नक्की आवडेल.
भगवान विष्णूंचे दहा अवतार आणि त्यांची निर्मिती कशी झाली. असुर आणि देव यांच्यात संघर्षची ठिगणी कशाने पडली, याचे अभ्यासपूर्ण वर्णन चित्रपटातील प्रसंगांत अंगावर येते. त्यांचे चित्रण प्रभावी तर आहेच, पण त्याहीपेक्षा आवाजाच्या प्रभावी वापराने त्यातल्या व्यक्तिरेखांना पूर्ण न्याय दिला गेला.

राम, कृष्ण, परशुराम, वामन, नृसिंह या अवतारांच्या मूळ कथा ऐकायचा आनंद आणि माहितीही मिळते.
या पौराणिक कथा वर्षानुवर्षे जपल्या जात आहेत. सर्वांना माहीत असूनही आजही त्यावर तयार केलेल्या चित्रपटात त्या अनुभवताना कंटाळा येत नाही, तर उत्सुकता वाढते. त्यातही ऍनिमेशनच्या रूपातली पात्रे कृत्रिम वाटत नाहीत. त्याचे प्रमुख कारण, आधी शब्द तयार झाले, मग त्याबरहुकूम चित्रांना आकार दिला गेला.

शत्रुघ्न सिन्हा यांच्या निवेदनामुळे पडद्यावरचे वातावरण भारावून जाते. सचिन खेडेकर, श्रेयस तळपदे, आशिष विद्यार्थी, टॉम आल्टर, रूपा गांगुली यांच्या आवाजाची जादू चित्रपटाला प्रभावी बनविते.
भाविक ठाकूर यांनी ही कथा लिहिली. पटकथा-संवादाची साथ मिळाली त्यांच्यासोबत सुप्रिया ठाकोर यांची.
संगीत आनंद कुऱ्हेकर यांचे असले, तरी गीते लिहिलीत ती मराठीतले कवी संदीप खरे यांनी. आवाजाने आणि पार्श्वसंगीताने ऍनिमेशनपट परिणामकारक भासतो.

प्रत्यक्ष कलावंतांकरवी सादर केलेला प्रसंग इतका प्रभावी होईल की नाही, अशी शंका यावी असे प्रसंग या ऍनिमेशनपटात आहेत.
हिंदीसह तमीळ अणि तेलुगू या भाषांतही "दशावतार' भारताच्या इतर भागांत झळकला आहे.
फोबस मिडिया क्रिएशनची ही पहिलीच निर्मिती असली, तरी ती त्यांच्याकडून अधिक अपेक्षा वाढविणारी आहे.


सुभाष इनामदार

"शिवसृष्टी' उभी आहे "अकलूज किल्ल्यात'

गोब्राह्मण प्रतिकालक क्षत्रीय कुलावतौंस राजाधिराज छत्रपती शिवाजी महाराज... यांची कारकीर्द अकलूजच्या किल्ल्यात १६ जूनपासून अवतरत आहे होऽऽऽऽऽ!
ज्या किल्ल्याचे ऐतिहासिक महत्त्व आजपर्यंत होते ते औरंगजेब यांचा मुक्काम काही काळ अकलूजच्या किल्ल्यात होता. छत्रपती संभाजीराजे यांना त्याने इथे किल्ल्याच्या कोठडीत डांबून ठेवले होते. अकलूजच्या जुन्या गावातल्या आंबेडकर चौकातून किल्ल्याकडे जावे लागते. अकलूज गावात किल्ला आहे आणि त्याचे ऐतिहासिक महत्त्व आजपर्यंत झाकाळून गेले होते. तसा दुर्लक्षित असलेला हा किल्ला आता अवतरत असलेल्या "शिवसृष्टी'मुळे पुन्हा महाराष्ट्राच्या नकाशावर ठळकपणे दिसेल.


ती कशी उभी राहत आहे याची झलक पाहण्यासाठी इथे क्‍लिक करा.

याचे श्रेय आहे विजयसिंह मोहिते-पाटील, शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे आणि शिल्पकार दिनकर थोपटे आणि त्यांच्या बहात्तर सहकाऱ्यांना. यात थोपटे यांची दोन मुले अविनाश अणि दीपक तसेच जे जे स्कूल ऑफ आर्टचे १९ शिल्पकार यांचा प्रामुख्याने सहभाग आहे.

छत्रपतींच्या जीवनातले वीस प्रसंग इथे शिल्पातून साकारण्यात आले आहेत.
शिवाजी महाराजांच्या बी. आर. खेडकरांनी उभ्या केलेला अश्‍वारूढ पुतळा आणि त्यावर फडकणारा हिंदवी स्वराज्याचा भगवा ध्वज "शिवसृष्टी'कडे आकर्षित करेल... चारी बाजूंची तटबंदी आणि त्यावर पहारा देणारे मावळे इथे दिसतील. भव्य प्रवेशद्वाराच्या वर उभा राहिला आहे तो नगारखाना. तिथे प्रत्याक्षात नगारा-चौघडा वाजविणारी शिल्पे अवतरली आहेत.
भव्य प्रवेशद्वारातून आत येताच पराक्रमी शिवबाची सृष्टी मनाने तुम्हाला शिवकालात घेऊन जाईल. शिवकालातल्या प्रसंगांची एकेक शिल्प पाहताना तो क्षण इथे टिपला गेलाय. शिवाजीचा जन्मसोहळा आणि छत्रपतींच्या शिवराज्याभिषेकाचा जिवंत देखावा हे याचे वेगळे वैशिष्ट्य म्हणावे लागेल. एकूणच प्रसंगांत आणि किल्ल्याच्या तटावर १६० पूर्णाकृती पुतळ्यांतून परिसर शिवमय होऊन जाईल.
शिवसृष्टीत उभी राहताहेत नयनरम्य कारंजी. लाईट अँड साउंड शोचे रेकॉर्डिंग पुण्यात सुरू आहे. पंचेचाळीस मिनिटांचा साउंड ट्रॅक उदय चित्रे तयार करताहेत, तर त्याचे लेखन खुद्द बाबासाहेव पुरंदरे यांचे आहे. त्यामुळे प्रत्येक प्रसंग जणू आता घडतोय असेच भासेल. दिवाळीपर्यंत तो अनुभवण्याची संधी मिळेल. किल्ल्यातल्या एका दालनात महाराष्ट्रातल्या किल्ल्यांच्या प्रतिकृती आणि शिवकालीन शस्त्रास्त्रांचे दालन साकारणार आहे. त्यासमोर सुंदर बगीचा तयार केला जाणार आहे.
डेरवणची शिवसृष्टीची प्रेरणा घेऊन त्यापेक्षा सुंदर असे शिल्पकाम उभे करण्याचा थोपटेंचा हा प्रयत्न होता. राज्याभिषेक सोहळ्यातले शिवाजी महाराज साकारणे हे दीपक थोपटे यांच्या दृष्टीने सर्वांत कठीण काम होते. करारी मुद्रा, पराक्रमाचा आत्मविश्वास आणि लाखांच्या पोशिंद्याचे शिल्प अवतरले आणि आम्ही सुखावलो.
नीरा नदीच्या काठावर साकारलेली शिवाजी महाराजांच्या पराक्रमाची महती सांगणारी वैशिष्ट्यपूर्ण शिल्पे अनुभविण्यासाठी तुम्हाला अकलूजच्या किल्ल्यात साकारलेली शिवसृष्टी पाहायलाच हवी.

-सुभाष इनामदार
e-mail: subhashinamdar@gmail.com

रंगभूमीवरचा नवा प्रयोग "संगीत नवा बकरा'

संगीत, नृत्य आणि नेपथ्यातून उलगडत गेलेला "संगीत बकरा' हा रंगभूमीवरचा नवा प्रयोग तुमची निर्भेळ करमणूक करतो. हे घडते एका साध्या विषयाभोवती. रिकामटेकड्या कंपूला लॉकरची किल्ली मिळते. किल्लीवरून लॉकरचा शोध घेण्यासाठी केलेली ही दोन तासांची कसरत.

नाटकातला राही भाग पाहण्यासाठी इथे क्‍लिक करा...

लेखक,दिग्दर्शक-निर्मात्यांशी केलेला संवाद ऐका....


मराठी-हिंदी लोकप्रिय गाण्यांचे विडंबन करून त्यातून एकामागोमाग घडत जाणाऱ्या विनोदी प्रसंगांच्या मालिकेतून हा प्रयोग रंगतदार बनतो. रंगमंचावरचे कलावंत केवळ मूकाभिनयातून अणि विदुषकी हालचालींतून घटना घडवतात. प्रेक्षकांना हा अनुभव नवा आहे. त्यामुळे पहिला काही काळ काय घडतेय याचाच शोध घेत प्रेक्षकही थबकतो. प्रसंग जसे सरकत जातात, तसा प्रयोग आपली पकड घट्ट करीत राहतो.

लॉरेल-हार्डीच्या चित्रपटात "ऍक्‍शन माईम'मधून शब्देविण संवाद घडतात. त्याचा अनुभव घेत घेत आपण हसत राहतो. तसाच काहीसा परिणाम या नाटकाने साधला आहे. इथली पात्रे सर्कससारखा पोशाख आणि कपडे करून गंमत करीत राहतात. कथानकाची सलगता न पाहता तुम्ही घडणाऱ्या घटनेचा अनुभव घेत राहायचा. विदुषकी हावभाव आणि हालचाली करण्याची कथानकाची गरज आहे.

नाटकाची तिसरी घंटा होते तेव्हापासूनच पडद्याआडून होणाऱ्या घोषणेपासूनच "संगीत बकरा'चे वेगळेपण जाणवत राहते. मिलिंद शिंत्रे यांनी हा प्रयोग रचला आहे. याचे लेखन-दिग्दर्शन अणि संगीत रचनाही त्यांच्याच. केवळ अभिनयातून प्रेक्षकांना खिळवून ठेवणारा हा धाडसी प्रयोग करून मराठी रंगभूमीवर असा वेगळा प्रयोग करण्याचे ठरविले शेखर लोहोकरे आणि प्रवीण बर्वे यांनी.
संगीताने नाटक फुलत गेले. गमतीदार रचनेतून आनंद दिला. विडंबनातून पुढे निघाले किल्लीला शोधणाऱ्या टोळीचे काम. ओंकार प्रसाद यांनी चालीतील ठेका आणि डौल ठेवून नव्या शब्दांना चपखल स्वरात भिजवून सोडले आहे. नाटकाला रंगत येते ती त्यांच्याच संगीताने.

बाबा पार्सेकरांच्या नेपथ्यात कलावंताना वावरायला पुरेशी जागा तर मिळतेच; पण हालचालीतील गतीला ते बाधकही ठरक नाही. अतुल सिधये यांनी रंगभूषेद्वारे नटाला पात्रांचे सोंग दिले आहे. ऍक्‍शन सुरू असताना पियूष कुलकर्णीने केलेली सिंथेसायझरवरची साथ ही विशेष नोंदविण्यासारखी बाब आहे. अमित कल्याणकरांची नृत्ये आणि हर्षवर्धन पाठक यांची प्रकाश योजना नाटकाला दिव्य दृष्टी देते.
कलावंतांची फौज इथे आहे. विजय पटवर्धन वगळता अन्य कलावंत नवखे आहेत. तरीही जमलेली भट्टी रसिकांना हसवायला पुरेशी सक्षम आहे.

- सुभाष इनामदार
E-Mail_ subhashinamdar@gmail.com

पुण्याच्या नाटकाने होणार लंडनच्या महोत्सवाचे उद्‌घाटन

आशिया खंडातल्या आठ देशांच्या रंगकर्मींचा महोत्सव लंडनच्या स्टॅटफोर्डच्या थिएटरमध्ये १३ जूनपासून सुरू होत आहे. यात पुण्याच्या "फ्लेम' संस्थेच्या विद्यार्थ्यांकडून प्रसाद वनारसेंनी बसविलेल्या "दंगलनामा' या नाटकाने महोत्सवाचे उद्‌घाटन होणार आहे.

इंदिरा गांधींची हत्या, सुवर्ण मदिगातील कारवाई, १९९३ च्या मुंबई बॉंबस्फोटानंतर उसळलेली दंगल यातून जातीय दंगली होऊन जो विध्वंस घडला,

त्याचे हे रंगमंचीय सादरीकरण.

याविषयी बोलताना वनारसे यांनी, संयम आणि अहिंसा याकडे आज पुन्हा नव्याने पाहण्याची वेळ आली आहे, असे सूचित केले.

तुझा विसर न व्हावा- किर्तन परंपरेचा जागर

बालगंधर्व रंगमंदिरात नाटके होतात, लावण्यांचे कार्यक्रम रंगतात तशी आज बुधवारी रंगली कीर्तनाची जुगलंबंदी. तीही पिता-पुत्रांची.
मिलींदबुवा बडवे आणि श्रेयसबुवा बडवे यांनी कीर्तनाचा आनंद भाविकांनी भरभरून दिला. हाऊसफुल्लचा बोर्डही झळकला.


जुगलबंदीची व्हिडीओ पाहण्यासाठी इथे किलक करा.


योगिराज महाराज दंडवते हे गाणगापूर मठाचे मठाधिपती या कीर्तनाच्या जुगलबंदीच्या दीडशेव्या कार्यक्रमाला आशिर्वाद देण्यासाठी आले होते.
नारदीय परंपरेचे हे कीर्तन बडवे पिता-पुत्रांनी आजच्या काळाचे दाखले देऊन रंजक केले. वयाच्या सातव्या वर्षापासून मिलिंदबुवा बडवे यांनी कीर्तनाची दिक्षा मुलाला दिली. आज मुलासोबत पहिल्यांदाच बालगंधर्वात उभे राहताना झालेला सार्थ अभिमान बोलूनही व्यक्त केला.

आला पाऊस पुण्यात "झिम्मड'ही रंगत गेली ....

"शब्दमेघ' या युवा कलावंतांनी पावसाच्या कवितांचा कार्यक्रमही सुदर्शन रंगमंचावर आजच साकारला. "झिम्मड' या पावसाच्या कवितांना नाट्यमय रूपात त्यांनी साकारले.
स्वानंद बर्वे, श्रीकांत भिडे, मुग्धाली जातेगावकर, प्राची मते, अनुजा कोल्हटकर यांनी त्यांना रंगमंचावर सादरीकरण केले. याची संकल्पना,संकलन आणि दिग्दर्शक होते स्वानंद बर्वे .

याचा व्हिडाओ पाहण्यासाठी इथे क्‍लिक करा.
आला पाऊस पुण्यात

नागरही खुश झाले
ओल्या मातीच्या गंधाने
तृप्त माझे मन झाले
झाले कुंद हवा इथे
झाले आकाशही काळे
निळ्या नभी ग जाहली
काळ्या ढगांचीही दाटी
ऊर भरून गेला आता
मन माझे चिंब झाले
पहिल्या या पावसाने
न्हाली धरणीच सारी

नट हाच नाटकाला संजीवनी देतोः पणशीकर

"मराठी नाटक - नाटककार ः काळ आणि कर्तृत्व' या त्रिखंडात्मक ग्रंथांच्या प्रकाशन समारंभात प्रभाकर पणशीकरांनी हे विधान केले.

या कार्यक्रमाची ही ध्वनिचित्रफित.

पणशीकर म्हणाले, ""नट हाच नाटकाला संजीवनी देत असतो. नाटककाराचे शब्द नट रक्तात मिसळून घेत असतो. नटाचा आपल्या भूमिकेविषयीचा विचार काय आहे, ती भूमिका त्याला कशी सापडली, त्यालाच का मिळाली, या अनुभवांचे लेखन नटाने केले पाहिजे. नाटक म्हणजे शेवटी माणूस वाचणे असते. मानवी संबंध, विचार, विकार यांचे संबंध नाटकांतून प्रकट होत असतात.
मनोगतात डॉ. देशपांडे म्हणाले, सुमारे ४०० नाटके आणि चार हजार प्रयोग पाहून नाटकाचे साहित्य आणि प्रयोग म्हणून मूल्य काय, याची चिकित्सा करण्याचा प्रयत्न या लेखनातून केला आहे.'' माझे हे लेखन म्हणजे नाट्यवाङ्‌मयाचा इतिहास नाही, असेही त्यांनी सांगितले.
""नाटकांकडे केवळ मनोरंजन करणारे म्हणून न पाहता त्याचा साहित्यिक दृष्टिकोनातून अभ्यास झाला पाहिजे. गेल्या काही वर्षांत नाटकांविषयी जे लिहिले जाते त्याला मी "समीक्षा' म्हणणार नाही. नाटकावर नटांनी, दिग्दर्शकांनी लिहिले पाहिजे आणि तसा प्रयत्न मी एक नट म्हणून सुरू केला आहे. देशपांडे यांनी आता अन्य भारतीय भाषांतील नाटकांचाही अभ्यास करून लेखक करावे, अशी अपेक्षा विक्रम गोखले यांनी व्यक्त केली.

कवितेला चित्रपटात साकारणारा - "मनातल्या मनात'

यशवंत चौगुले यांनी तयार केलेल्या "मनातल्या मनात' या चित्रपटात मराठी कवितेंला उत्तम शब्द-चित्रातून साकारले.
हेमांगी कवीने गिरीश ओक यांच्यासोबत केलेली भूमिका हाही या चित्रपटाचा जमेचा भाग.


निर्माता आणि हेमांगी कवी यांच्याशी केलेला हा संवाद.

हा चित्रपट शुक्रवारी पुण्यात प्रदर्शित झाला.

वाहतुकीला शिस्त लावायला उतरले छोटे रक्षक

सकाळी साडेनऊची वेळ. आठ ते बारा वर्षांची मुले सिग्नल असूनही न थांबणाऱ्या वाहनचालकांना शिस्त लावण्यासाठी गेले पंधरा दिवस प्रयत्न करत आहेत. सिंहगड रस्त्यावरच्या बिग बझार चौकात हे दृश्‍य सकाळी आठ ते साडेदहा आणि संध्याकाळी सहा ते आठ या वेळांत दिसते.

याची व्हिडीओ पाहण्यासाठी इथे क्‍लिक करा.

पुण्यात अनेक ठिकाणी सिग्नल सुरू असतात. पण पोलिसमामा नसल्याने ते सर्रास तोडले जातात. आदित्य नाकोडा, सरिता नगरी, सरिता वैभव या परिसरातल्या काही ज्येष्ठांनी वाहतुकीला शिस्त लावायला सुरवात केली. पुढे काकांना मदत म्हणून लहान मुले, काही दादा पुढे आले.
गेल्या महिनाभरापासून सकाळ-संध्याकाळ सिग्नल पाळण्याचे आवाहन हे वाहतूक रक्षक करीत आहेत. जे नियम तोडतात त्यांच्या गाडीचे क्रमांक घेतले जातात. ते वाहतूक शाखेला दिले जाणार आहेत. त्यांच्यावर रीतसर कारवाई व्हावी अशी, अपेक्षा आहे. या चौकात आठवड्यातून तीन दिवस तरी वाहतूक पोलिस असावा, अशी या परिसरातल्या नागरिकांची अपेक्षा आहे.
स्वयंस्फूर्तीने वाहतुकीला शिस्त लावण्याचा हा उपक्रम वाहनचालकांनी "सिग्नल' पाहून तरी थांबावे असा संदेश देतो. बरेच जण या मुलांच्या शिट्ट्यांना चांगला प्रतिसाद देऊन थांबतात. मात्र काही न जुमानता सटकतात. या चौकात जरी वाहनचालकांनी सिग्नल पाळले तरी आमचा हा वेळ सार्थकी लागेल, असेच या मुलांना वाटते. अशा चौका-चौकांत उभारलेल्या सिग्नलचा मान राखून वाहनचालक वाहतुकीचे नियम पाळतील, अशी आशा आहे.
वाहनांची संख्या आणि वाहतूक पोलिसांचे बळ हे प्रमाण व्यस्त आहे. सिंहगड रस्त्यावर दहा सिग्नल आहेत आणि वाहतूक पोलिस आहेत अवघे चार. आपापल्या परिसरातल्या चौकात स्वयंस्फूर्त कार्यकर्त्यांनी जर असा उपक्रम हाती घेतला, तर नक्कीच वाहतुकीला शिस्त लागेल. वेगावर नियंत्रण येईल आणि अपघात कमी होतील.